Jaar 2 / De juridische bril

Als je een juridische bril op hebt word je al gauw overrompeld door een berg aan wetten en regels.

| Luuk Doorgeest, Iris de Leeuw |

Publiekrecht I en II vormen binnen onze opleiding de basis van het juridische kijken. In deze rubriek zetten Iris van Leeuwen en Luuk Doorgeest uit jaar twee de juridische bril op en vertellen wat ze belangrijk en interessant vinden aan het recht.

Iris de Leeuw Ik weet nog goed dat ik tijdens één van de eerste lessen van de opleiding te horen kreeg dat Bestuurskunde betekent dat je maatschappelijke vraagstukken bekijkt door verschillende brillen. Zo heb je de economische bril, de sociologische bril, de juridische bril en nog veel meer. Tijdens de opdracht van publiekrecht II werden wij als studenten uitgedaagd om een casus te kiezen die je zelf interessant vindt binnen de thema’s duurzaamheid of openbare orde en naar deze casus te kijken door een juridische bril. De juridische bril is in mijn optiek eigenlijk het kijken naar de wettelijke kaders die verbonden zijn aan beleid. Hierbij beantwoord je vragen als: “Waarom mag dit bestuursorgaan deze taak verrichten? en “Hoe kan de burger zich beschermen tegen dit beleid?” Het kan zeker een uitdaging zijn om deze bril op te zetten, aangezien wetgeving niet altijd even makkelijk geformuleerd is. Het kost ook wat tijd om hier een beetje gewend aan te raken. Voor de opdracht heb ik gekozen om de juridische kaders te schetsen van het bierfietsverbod in het centrum van Amsterdam. Het doel was dus om te beschrijven op welke juridische kaders dit verbod gebaseerd is waarom de gemeente Amsterdam het recht heeft om de bierfiets te weigeren uit het drukke centrum. Aangezien er al bezwaar en beroep is geweest tegen dit verbod, ben ik voor deze opdracht de jurisprudentie ingedoken.

De overheid heeft het hoogste gezag maar daarentegen moet je natuurlijk ook het recht hebben om je als burger te beschermen tegen overheidshandelen

Wij studeren natuurlijk Bestuurskunde en geen rechten dus we hoeven niet volledig de diepgang op te zoeken, maar de basale kennis van het vak vind ik zeker belangrijk als bestuurskundige. Als je je loopbaan gaat voorzetten in het publieke domein moet je natuurlijk weten welke rechten en plichten je hebt als ambtenaar. De overheid heeft het hoogste gezag maar daarentegen moet je natuurlijk ook het recht hebben om je als burger te beschermen tegen overheidshandelen. Dit vind ik belangrijk omdat de overheid een hele grote impact heeft op je leven, zoals iedereen wel gemerkt heeft met bijvoorbeeld de toeslagenaffaire en de coronamaatregelen. Ook deze bescherming van burgers tegen overheidshandelen is natuurlijk wettelijk bepaald. Ik vind het dan ook cruciaal dat je je als ambtenaar bewust bent van deze machtspositie.

Luuk Doorgeest Het doel van de opdracht Publiekrecht II was om de juridische kant van bepaald gemeentelijk beleid uit te pluizen. Je kon daarbij kiezen uit twee hoofdthema’s: openbare orde & veiligheid en duurzaamheid. Mijn voorkeur ging uit naar het tweede. Ik heb daarbij gekeken naar wat de mogelijkheden zijn van de gemeente Rotterdam bij het aardgasvrij maken van woningen. Een aansluiting op een warmtenet of all-electric verwarmen zijn hierbij populaire alternatieven. Opvallend is dat huidige wet- en regelgeving de verduurzaming van gebouwen niet stimuleert, maar eerder tegenwerkt. Kort gezegd heeft elke woningeigenaar heeft namelijk een recht op gas van faciliterende partijen zoals netbeheerders en gasleveranciers. De gemeente heeft weinig instrumenten om hier inbreuk op te maken. Hier gaat wel verandering in komen door onder andere de Omgevingswet.

Ik zie de Nederlandse grondwet als een belangrijke internationale maatstaf om te zien in hoeverre andere landen zijn ontwikkeld op het gebied van klassieke en sociale grondrechten. Je hoeft alleen maar je nieuwsapp te openen om te zien hoe de rechten van burgers op verschillende continenten dagelijks worden geschonden. Denk aan het monddood maken van journalisten, het verbieden van alles wat met lhbtiq+ gemeenschap te maken heeft en de brute kracht waarmee regimes vredige demonstraties terneerslaan. De hoge standaard van ons recht helpt daarbij om deze daden te veroordelen. Aangezien recht verweven is met alles in onze samenleving is het belangrijk om enige kennis hiervan te hebben, zeker als bestuurskundige. Principes die voortvloeien uit onze grondwet, zoals gelijkheid en vrijheid, geven houvast bij het benaderen van maatschappelijke problemen vanuit sociologisch of politicologisch opzicht. Maar deze disciplines kunnen ons ook weer bijstaan om kritisch te kijken naar de huidige staat van onze wetgeving. Deze dynamiek is daarom heel vormgevend voor de bestuurskunde. Als je een juridische bril ophebt word je al gauw overrompeld door een berg aan wetten en regels. Zo sprak ik laatst een beleidsambtenaar die zich sinds begin juni bezighoudt met de implicaties van een wetswijziging. Volgens mij is hij nog steeds bezig!